Η οικογένεια είναι συνήθως ο πρώτος χώρος όπου μαθαίνεις πώς λειτουργούν οι σχέσεις. Εκεί διαμορφώνεται ο τρόπος που μιλάς, ο τρόπος που εκφράζεις τα συναισθήματά σου και ο τρόπος που αντιμετωπίζεις τις δυσκολίες. Σε ορισμένες οικογένειες η επικοινωνία είναι ανοιχτή και οι άνθρωποι συζητούν όσα τους απασχολούν. Σε άλλες όμως υπάρχει μια διαφορετική δυναμική. Ορισμένα θέματα δεν αναφέρονται ποτέ, κάποιες εντάσεις μένουν χωρίς εξήγηση και η σιωπή γίνεται τρόπος διαχείρισης των δυσκολιών. Αυτή η σιωπή μπορεί να δημιουργεί την εντύπωση ηρεμίας, όμως πολλές φορές καλύπτει ζητήματα που δεν έχουν πραγματικά λυθεί.
Η σιωπή ως τρόπος αποφυγής της σύγκρουσης.
Σε αρκετές οικογένειες η αποφυγή της σύγκρουσης θεωρείται σημάδι ηρεμίας. Όταν εμφανίζεται μια ένταση, τα μέλη της οικογένειας μπορεί να προτιμούν να μη μιλούν για αυτήν. Η συζήτηση αποφεύγεται με την ελπίδα ότι το θέμα θα ξεχαστεί ή θα περάσει μόνο του. Αυτή η στάση μπορεί να μειώνει την ένταση για λίγο, όμως δεν λύνει το πρόβλημα που υπάρχει. Όταν οι δυσκολίες μένουν χωρίς συζήτηση, συχνά επανεμφανίζονται με διαφορετικούς τρόπους.
Η συνήθεια να μην εκφράζονται τα συναισθήματα.
Σε ορισμένα οικογενειακά περιβάλλοντα τα συναισθήματα δεν εκφράζονται εύκολα. Οι άνθρωποι μπορεί να έχουν μάθει ότι δεν είναι σωστό να δείχνουν θυμό, λύπη ή απογοήτευση. Έτσι επιλέγουν τη σιωπή ως τρόπο διαχείρισης των συναισθημάτων τους. Όταν αυτή η στάση επαναλαμβάνεται για χρόνια, η έκφραση των συναισθημάτων αρχίζει να φαίνεται δύσκολη ή ακόμη και ακατάλληλη. Η σιωπή τότε δεν είναι απλώς μια στιγμή ηρεμίας αλλά μέρος της καθημερινής επικοινωνίας.
Η προσπάθεια διατήρησης μιας εικόνας αρμονίας.
Ορισμένες οικογένειες δίνουν μεγάλη σημασία στην εικόνα της ενότητας και της αρμονίας. Υπάρχει η επιθυμία να φαίνεται ότι όλα λειτουργούν σωστά και ότι δεν υπάρχουν προβλήματα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η συζήτηση δύσκολων θεμάτων μπορεί να θεωρείται απειλή για αυτή την εικόνα. Αντί να αναγνωριστεί ένα ζήτημα, επιλέγεται η αποσιώπηση. Με τον τρόπο αυτό η σιωπή λειτουργεί ως μέσο προστασίας της εικόνας της οικογένειας.
Η επίδραση της σιωπής στα νεότερα μέλη.
Τα παιδιά και οι έφηβοι παρατηρούν πολύ προσεκτικά τον τρόπο που λειτουργούν οι σχέσεις μέσα στο σπίτι. Όταν μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον όπου τα προβλήματα δεν συζητούνται, μπορεί να μάθουν ότι η σιωπή είναι ο φυσικός τρόπος αντιμετώπισης των δυσκολιών. Αυτή η εμπειρία μπορεί να επηρεάσει και τις δικές τους μελλοντικές σχέσεις. Αν δεν υπάρχει παράδειγμα ανοιχτής επικοινωνίας, μπορεί να είναι δύσκολο να μάθουν πώς να εκφράζουν όσα τους απασχολούν.
Η συσσώρευση των άλυτων ζητημάτων.
Όταν ένα θέμα δεν συζητείται, δεν εξαφανίζεται. Συχνά παραμένει στο παρασκήνιο της σχέσης και επηρεάζει τη συμπεριφορά των ανθρώπων. Μικρές εντάσεις μπορεί να συσσωρεύονται με τον χρόνο και να δημιουργούν μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας. Η σιωπή τότε λειτουργεί σαν ένα στρώμα που καλύπτει τα προβλήματα χωρίς να τα επιλύει.
Η σημασία της σταδιακής επικοινωνίας.
Η μετάβαση από τη σιωπή στην επικοινωνία δεν γίνεται πάντα εύκολα. Αν μια οικογένεια έχει συνηθίσει για χρόνια να αποφεύγει δύσκολες συζητήσεις, η αλλαγή μπορεί να απαιτεί χρόνο. Μικρά βήματα επικοινωνίας μπορούν να βοηθήσουν σε αυτή τη διαδικασία. Μια ερώτηση, μια παρατήρηση ή μια ήρεμη συζήτηση μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μεγαλύτερη κατανόηση.
Η δημιουργία χώρου για διάλογο.
Ο διάλογος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλα τα προβλήματα θα λυθούν αμέσως. Σημαίνει όμως ότι υπάρχει χώρος για να ακουστούν διαφορετικές εμπειρίες και συναισθήματα. Όταν τα μέλη της οικογένειας αρχίζουν να μιλούν πιο ανοιχτά, δημιουργείται η δυνατότητα να κατανοήσουν καλύτερα ο ένας τον άλλον. Η επικοινωνία μπορεί να μειώσει την απόσταση που δημιουργεί η σιωπή.
Η σιωπή μέσα στην οικογένεια δεν είναι πάντα αρνητική. Υπάρχουν στιγμές όπου η ηρεμία και ο χρόνος βοηθούν τους ανθρώπους να σκεφτούν πριν μιλήσουν. Όταν όμως η σιωπή γίνεται μόνιμος τρόπος αντιμετώπισης των δυσκολιών, μπορεί να κρύβει ζητήματα που χρειάζονται προσοχή. Η ανοιχτή επικοινωνία δεν σημαίνει απαραίτητα σύγκρουση. Συχνά είναι ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι αρχίζουν να κατανοούν καλύτερα ο ένας τον άλλον και να αντιμετωπίζουν μαζί όσα τους απασχολούν.
Φωτό από: https://depositphotos.com/gr/
