Όταν ένα παιδί δυσκολεύεται, η πρώτη σου κίνηση είναι συχνά να μιλήσεις. Να εξηγήσεις, να κατευθύνεις, να δώσεις λύση. Το κάνεις από φροντίδα. Θέλεις να το βοηθήσεις να μη πονέσει, να μη μπερδευτεί, να μη κάνει λάθος. Όμως πολλές φορές η συμβουλή έρχεται πιο γρήγορα από την κατανόηση. Και τότε, αντί να στηρίξει, σκεπάζει αυτό που πραγματικά χρειάζεται να ειπωθεί.
Η σιωπή ως χώρος και όχι ως απουσία.
Η σιωπή δεν σημαίνει αδιαφορία. Δεν είναι κενό. Είναι χώρος. Είναι ο χρόνος που δίνεις για να εμφανιστεί το συναίσθημα χωρίς να διακοπεί. Όταν δεν μιλάς αμέσως, επιτρέπεις στο παιδί να νιώσει ότι δεν χρειάζεται να βιαστεί να γίνει κατανοητό. Η σιωπή λειτουργεί σαν άνοιγμα. Δείχνει ότι υπάρχεις εκεί χωρίς να απαιτείς κάτι.
Οι συμβουλές συχνά μιλούν για εσένα.
Πολλές από τις συμβουλές που δίνεις δεν απευθύνονται πραγματικά στο παιδί, αλλά στη δική σου δυσφορία. Στην ανάγκη σου να τακτοποιηθεί η κατάσταση, να μειωθεί η ένταση, να επιστρέψει η ηρεμία. Όταν μιλάς για να ανακουφιστείς εσύ, το παιδί το αισθάνεται. Και τότε μαθαίνει ότι το συναίσθημά του είναι κάτι που πρέπει να λυθεί γρήγορα για να μην ενοχλεί.
Η σιωπή βοηθά το παιδί να ακούσει τον εαυτό του.
Όταν δεν παρεμβαίνεις αμέσως, το παιδί έχει την ευκαιρία να επεξεργαστεί αυτό που νιώθει. Να βρει λέξεις, να κάνει συνδέσεις, να δοκιμάσει σκέψεις. Η συνεχής καθοδήγηση το εκπαιδεύει να περιμένει απαντήσεις απ’ έξω. Η σιωπή το βοηθά να στραφεί προς τα μέσα. Και αυτή η εσωτερική ακρόαση είναι δεξιότητα ζωής.
Η διαφορά ανάμεσα στο να ακούς και στο να απαντάς.
Μπορείς να ακούς χωρίς να απαντάς. Αυτή η στάση δεν είναι εύκολη. Θέλει αυτοσυγκράτηση. Θέλει εμπιστοσύνη ότι δεν χρειάζεται να παρέμβεις για να είσαι χρήσιμη. Όταν ακούς πραγματικά, δεν σκέφτεσαι την επόμενη φράση σου. Παρατηρείς τον τόνο, το σώμα, τις παύσεις. Το παιδί νιώθει ότι δεν χρειάζεται να αποδώσει καλά για να συνεχιστεί η σχέση.
Η σιωπή μειώνει την εξάρτηση από την εξωτερική καθοδήγηση.
Όταν κάθε δυσκολία συνοδεύεται από οδηγίες, το παιδί μαθαίνει ότι κάποιος άλλος ξέρει καλύτερα. Ότι η λύση βρίσκεται πάντα έξω από το ίδιο. Αντίθετα, όταν υπάρχει σιωπή πριν από τη συμβουλή ή και χωρίς αυτήν, το παιδί δοκιμάζει να σκεφτεί. Να κάνει λάθος. Να επανέλθει. Αυτή η διαδικασία χτίζει αυτονομία, όχι υπακοή.
Η συμβουλή κλείνει συχνά τη συζήτηση.
Μόλις δώσεις μια συμβουλή, η κουβέντα συνήθως τελειώνει. Το μήνυμα έχει σταλεί. Το παιδί είτε θα συμφωνήσει είτε θα αποσυρθεί. Η σιωπή όμως αφήνει τη συζήτηση ανοιχτή. Δεν την κατευθύνει. Την επιτρέπει. Και μέσα σε αυτό το άνοιγμα μπορεί να ειπωθεί κάτι πιο ουσιαστικό από αυτό που φαινόταν αρχικά.
Η σιωπή ως ένδειξη εμπιστοσύνης.
Όταν δεν τρέχεις να διορθώσεις, δείχνεις εμπιστοσύνη. Εμπιστεύεσαι ότι το παιδί μπορεί να αντέξει το συναίσθημά του. Ότι δεν θα χαθεί αν δεν του δείξεις αμέσως τον δρόμο. Αυτή η εμπιστοσύνη γίνεται αντιληπτή. Και μεταφράζεται εσωτερικά ως αξία. Νιώθει ικανό, όχι ανίκανο που χρειάζεται οδηγίες.
Η αντοχή στο άβολο συναίσθημα.
Η σιωπή απαιτεί να αντέχεις το άβολο. Να βλέπεις λύπη, θυμό ή σύγχυση χωρίς να τα σβήνεις. Αυτό δεν είναι εύκολο. Σε φέρνει αντιμέτωπη με τα δικά σου όρια. Όμως αυτή η αντοχή είναι μέρος της διαπαιδαγώγησης. Διδάσκει ότι τα δύσκολα συναισθήματα δεν είναι επικίνδυνα. Ότι μπορούν να υπάρξουν χωρίς να καταστρέψουν τη σχέση.
Πότε η συμβουλή βρίσκει πραγματικά χώρο.
Η συμβουλή έχει αξία όταν έρχεται μετά. Όταν έχει προηγηθεί ακρόαση, χρόνος, σύνδεση. Όχι ως αντανακλαστικό, αλλά ως απάντηση σε ένα αίτημα. Τότε δεν ακούγεται σαν κριτική. Ακούγεται σαν στήριξη. Η σιωπή δεν αντικαθιστά για πάντα τη συμβουλή. Την προετοιμάζει.
Η σιωπή ως παιδαγωγικό εργαλείο.
Η διαπαιδαγώγηση δεν γίνεται μόνο με λόγια. Γίνεται και με στάσεις. Η σιωπή είναι μια τέτοια στάση. Δείχνει σεβασμό, εμπιστοσύνη, παρουσία. Δεν εντυπωσιάζει. Δεν φαίνεται αποτελεσματική άμεσα. Αλλά αφήνει αποτύπωμα. Γιατί το παιδί θυμάται περισσότερο πώς ένιωσε όταν μίλησε, παρά τι του είπες.
Τελικά, η σιωπή δεν είναι τεχνική. Είναι τρόπος σχέσης. Είναι το μήνυμα ότι δεν χρειάζεται να είσαι έτοιμο, σωστό ή λογικός για να σε ακούσω. Και αυτό το μήνυμα είναι από τα πιο ισχυρά που μπορείς να μεταδώσεις. Γιατί μεγαλώνοντας, αυτό που μένει δεν είναι οι συμβουλές. Είναι η εμπειρία ότι κάποιος άντεξε να μείνει δίπλα σου χωρίς να σε διορθώσει.
Φωτό από: https://depositphotos.com/gr/
