Υπάρχει ένας τύπος ανθρώπου που, μπροστά στη δυσκολία, δεν σκέφτεται να απομακρυνθεί. Σκέφτεται να μείνει. Να βοηθήσει, να στηρίξει, να διορθώσει, να αναλάβει, να φτιάξει την κατάσταση. Είτε πρόκειται για σχέσεις, δουλειά, οικογένεια ή φιλίες, αυτός ο άνθρωπος νιώθει σχεδόν αυτονόητο ότι η ευθύνη πέφτει πάνω του. Έτσι γεννιέται το σύνδρομο θα το φτιάξω εγώ. Όχι ως συνειδητή επιλογή, αλλά ως βαθιά εσωτερική ανάγκη.
Πώς δημιουργείται αυτό το μοτίβο;
Συνήθως ξεκινά πολύ νωρίς. Σε περιβάλλοντα όπου η σταθερότητα δεν ήταν δεδομένη, πολλά παιδιά μαθαίνουν να γίνονται υπεύθυνα πριν την ώρα τους. Να διαβάζουν τις διαθέσεις των άλλων, να προλαμβάνουν συγκρούσεις, να ηρεμούν την ένταση, να φροντίζουν. Με τον καιρό, αυτή η στάση γίνεται ταυτότητα. Η αίσθηση ασφάλειας συνδέεται με τον έλεγχο. Αν μπορώ να διορθώσω, μπορώ να επιβιώσω. Αν μπορώ να βοηθήσω, αξίζω. Έτσι, το θα το φτιάξω εγώ παύει να είναι επιλογή και γίνεται εσωτερικός κανόνας.
Πώς εκδηλώνεται στην καθημερινότητα;
Δεν εμφανίζεται πάντα με εντυπωσιακό τρόπο. Κρύβεται σε μικρές, επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές. Αναλαμβάνεις ευθύνες που δεν σου αναλογούν. Μπαίνεις στη μέση για να λύσεις προβλήματα τρίτων. Μένεις σε δύσκολες σχέσεις πιστεύοντας ότι μπορείς να τις σώσεις. Αναλαμβάνεις περισσότερα απ’ όσα αντέχεις, γιατί δυσκολεύεσαι να πεις όχι. Νιώθεις υπεύθυνη για τη συναισθηματική ισορροπία των άλλων. Και όσο περισσότερο το κάνεις, τόσο πιο φυσικό σου φαίνεται.
Τι πραγματικά προσπαθείς να καλύψεις;
Πίσω από αυτή τη στάση, συχνά κρύβονται βαθύτερες ανάγκες. Η ανάγκη να νιώσεις απαραίτητη. Η ανάγκη να επιβεβαιωθεί η αξία σου. Ο φόβος ότι αν δεν προσφέρεις, δεν θα αγαπηθείς. Η αγωνία της εγκατάλειψης. Η ανάγκη ελέγχου σε έναν κόσμο που μοιάζει απρόβλεπτος. Το σε χρειάζομαι ακούγεται σαν απόδειξη αγάπης. Το χωρίς εσένα δεν μπορώ μοιάζει με δικαίωση. Και κάπως έτσι, η φροντίδα μετατρέπεται σε παγίδα.
Το αόρατο κόστος.
Στην αρχή νιώθεις χρήσιμη. Με τον καιρό, όμως, εμφανίζεται η κόπωση. Όχι μόνο σωματική, αλλά κυρίως ψυχική. Αρχίζεις να αισθάνεσαι εξάντληση χωρίς προφανή λόγο, εκνευρισμό, μια αδιόρατη πίκρα. Γιατί δίνεις πολλά και παίρνεις λίγα. Στηρίζεις, αλλά σπάνια στηρίζεσαι. Φροντίζεις, αλλά ξεχνάς να φροντίσεις τον εαυτό σου. Και τότε έρχεται η απογοήτευση. Γιατί δεν αλλάζουν; Γιατί δεν εκτιμούν;
Το μεγάλο λάθος.
Το πιο επικίνδυνο κομμάτι αυτού του συνδρόμου είναι η ψευδαίσθηση ότι μπορείς να αλλάξεις κάποιον άλλον. Δεν μπορείς να διορθώσεις ανθρώπους που δεν θέλουν να αναλάβουν την ευθύνη του εαυτού τους. Δεν μπορείς να θεραπεύσεις πληγές που δεν σου ανήκουν. Δεν μπορείς να κουβαλάς ζωές άλλων χωρίς να αφήσεις πίσω τη δική σου. Η αλλαγή είναι εσωτερική διαδικασία. Δεν επιβάλλεται, δεν μεταδίδεται, δεν χαρίζεται.
Τί συμβαίνει όταν σταματάς να φτιάχνεις;
Στην αρχή, νιώθεις ενοχή. Σαν να εγκαταλείπεις. Σαν να αδιαφορείς. Σαν να προδίδεις τον ρόλο σου. Μετά, όμως, έρχεται κάτι απρόσμενο, η ανακούφιση. Αρχίζεις να ξεχωρίζεις ποια προβλήματα σου ανήκουν και ποια όχι. Μαθαίνεις να στηρίζεις χωρίς να φορτώνεσαι. Να είσαι παρούσα χωρίς να εξαφανίζεσαι. Η λεπτή γραμμή ανάμεσα στη φροντίδα και στην αυτοεγκατάλειψη. Το να νοιάζεσαι είναι υγιές. Το να χάνεις τον εαυτό σου για να είναι καλά οι άλλοι, όχι. Η αληθινή φροντίδα δεν σε αδειάζει. Η υπερφροντίδα σε καταναλώνει. Δεν είσαι εδώ για να σηκώνεις βάρη που δεν σου ανήκουν. Είσαι εδώ για να ζήσεις τη δική σου ζωή. Και αυτή δεν χρειάζεται διόρθωση. Χρειάζεται παρουσία, φροντίδα και χώρο.
Φωτό από: https://depositphotos.com/gr/
