Η φράση το «έχω συνηθίσει» ακούγεται ήρεμη και ουδέτερη. Σαν να περιγράφει απλώς κάτι γνώριμο, κάτι που δεν σε δυσκολεύει πια. Όμως πολλές φορές κρύβει παραίτηση, κόπωση ή απουσία επιλογής. Δεν σημαίνει μόνο ότι κάτι δεν σε ενοχλεί. Μπορεί να σημαίνει ότι έμαθες να το αντέχεις. Ότι σταμάτησες να το εξετάζεις. Ότι δεν ρωτάς πια αν σε καλύπτει, αν σε εκφράζει, αν σου ταιριάζει στο σήμερα. Η εξοικείωση δεν είναι πάντα αποδοχή. Μερικές φορές είναι απλώς προσαρμογή σε κάτι που δεν άλλαξε ποτέ.
Όλα στον αυτόματο.
Όταν η μέρα σου κυλάει από συνήθεια, όλα γίνονται σχεδόν αυτόματα. Ξυπνάς την ίδια ώρα, κάνεις τις ίδιες κινήσεις, ακολουθείς το ίδιο πρόγραμμα, επιστρέφεις στο ίδιο περιβάλλον. Δεν υπάρχει απαραίτητα έντονη δυσαρέσκεια. Υπάρχει όμως έλλειψη επίγνωσης. Δεν σταματάς να σκεφτείς αν αυτός ο ρυθμός σε γεμίζει ή απλώς σε διατηρεί. Αν λες το έχω συνηθίσει για τον τρόπο που ζεις, ίσως έχεις σταματήσει να ρωτάς αν αυτός ο τρόπος ζωής ανταποκρίνεται στις ανάγκες που έχεις σήμερα, που πιθανόν είναι διαφορετικές από παλιά.
Έχεις τον ίδιο ρόλο.
Μπορεί επίσης να έχεις συνηθίσει έναν συγκεκριμένο ρόλο. Να είσαι η δυνατή, η ψύχραιμη, η υπεύθυνη, αυτή που αντέχει, που εξυπηρετεί, που δεν δημιουργεί πρόβλημα. Κάποτε αυτός ο ρόλος σε προστάτευσε ή σε βοήθησε να σταθείς στα πόδια σου. Όμως οι άνθρωποι εξελίσσονται. Οι αντοχές αλλάζουν. Οι επιθυμίες μετακινούνται. Αν συνεχίζεις να λειτουργείς με τον ίδιο τρόπο μόνο και μόνο επειδή έτσι έμαθες, χωρίς να εξετάζεις αν αυτός ο ρόλος σε εκφράζει ακόμη, τότε η συνήθεια λειτουργεί σαν παλιό ρούχο που δεν το έχεις βγάλει ποτέ για να δεις αν σου ταιριάζει.
Στασιμότητα.
Το «έχω συνηθίσει» συχνά σημαίνει και κάτι άλλο: δεν ψάχνω εναλλακτικές. Δεν δοκιμάζω διαφορετικό τρόπο. Δεν ρισκάρω μικρές αλλαγές. Δεν συγκρίνω. Δεν διερευνώ τι θα γινόταν αν άλλαζα μια λεπτομέρεια. Όχι απαραίτητα επειδή δεν μπορώ, αλλά επειδή δεν μπαίνω στη διαδικασία. Η συνήθεια μειώνει την αβεβαιότητα. Κάνει τα πράγματα προβλέψιμα. Όμως η υπερβολική προβλεψιμότητα μπορεί να φέρει στασιμότητα. Όταν δεν υπάρχει καμία δοκιμή, δεν υπάρχει και καμία ανανέωση.
Δεν αλλάζεις.
Ένα ακόμη σημάδι είναι όταν δεν βλέπεις διαφορά ανάμεσα στον περσινό σου εαυτό και στον σημερινό. Η εξέλιξη δεν χρειάζεται να είναι εντυπωσιακή ή θεαματική. Μπορεί να είναι μικρή, εσωτερική, σχεδόν αθόρυβη. Αν όμως περνά ο χρόνος και όλα παραμένουν ακριβώς ίδια, χωρίς καμία νέα σκέψη, καμία διαφορετική στάση, καμία μικρή μετακίνηση, τότε ίσως δεν πρόκειται για σταθερότητα αλλά για ακινησία. Η συνήθεια μπορεί να δημιουργεί την ψευδαίσθηση ισορροπίας, ενώ στην πραγματικότητα απλώς αποφεύγεις την αλλαγή.
Ξέρεις αλλά δεν κινητοποιήσε.
Υπάρχουν και οι περιπτώσεις όπου ξέρεις ξεκάθαρα ότι κάτι θα μπορούσε να γίνει καλύτερο. Βλέπεις τι σε κουράζει, τι σε περιορίζει, τι θα ήθελες να τροποποιήσεις. Κι όμως, η απάντηση παραμένει έτσι το έχω συνηθίσει. Η φράση λειτουργεί σαν φρένο. Κλείνει τη συζήτηση πριν καν ανοίξει. Δεν επιτρέπει να εξετάσεις το ενδεχόμενο βελτίωσης. Μένεις στο γνώριμο ακόμη κι αν μέσα σου έχει ήδη γεννηθεί η επιθυμία για κάτι διαφορετικό.
Η συνήθεια από μόνη της δεν είναι αρνητική. Δίνει αίσθηση ασφάλειας, σταθερότητας, συνέχειας. Μας βοηθά να οργανώνουμε τη ζωή μας χωρίς να χρειάζεται να παίρνουμε συνεχώς αποφάσεις. Γίνεται όμως πρόβλημα όταν αντικαθιστά την επιλογή. Όταν κάτι συνεχίζεται μόνο επειδή συνεχίζεται, χωρίς συνειδητή απόφαση. Όταν δεν το ξανακοιτάς, δεν το επαναξιολογείς, δεν το φέρνεις στο παρόν για να δεις αν ταιριάζει με αυτό που είσαι σήμερα. Το ερώτημα δεν είναι αν το έχεις συνηθίσει. Το ερώτημα είναι αν το επιλέγεις.
Φωτό από: https://depositphotos.com/gr/
